{"id":3874,"date":"2022-04-08T13:14:00","date_gmt":"2022-04-08T12:14:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.mna100.ie\/?post_type=centenary-moments&#038;p=3874"},"modified":"2024-08-21T13:28:38","modified_gmt":"2024-08-21T12:28:38","slug":"forogra-chorcai","status":"publish","type":"centenary-moments","link":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/","title":{"rendered":"For\u00f3gra Chorca\u00ed"},"content":{"rendered":"<div class=\"gdpr-ifbc-wrap\">\n<div style=\"padding:56.25% 0 0 0;position:relative;\"><iframe src=\"https:\/\/www.mna100.ie\/wp\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=gdpr_iframe_blocker&amp;src=https:\/\/player.vimeo.com\/video\/717868794?h=6d761f70b3&amp;badge=0&amp;autopause=0&amp;player_id=0&amp;app_id=58479\" frameborder=\"0\" allow=\"autoplay; fullscreen; picture-in-picture\" allowfullscreen style=\"position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%;\" title=\"Mna100 Dan Breen.mp4\" data-gdpr-iframesrc=\"https:\/\/player.vimeo.com\/video\/717868794?h=6d761f70b3&amp;badge=0&amp;autopause=0&amp;player_id=0&amp;app_id=58479\"><\/iframe><\/div><script src=\"https:\/\/player.vimeo.com\/api\/player.js\"><\/script>\n\n\n\n<p>Rinneadh ceili\u00faradh ar ch\u00e9ad bliain \u00f3 eis\u00edodh \u2018For\u00f3gra Chorca\u00ed\u2019 sa<em> Cork Examiner<\/em> ar an 6 Aibre\u00e1n 2022.\u00a0 T\u00e1 an ghearrth\u00f3g nuacht\u00e1in seo ar cheann de na nithe i mBaili\u00fach\u00e1n Conlon i M\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed, ar baili\u00fach\u00e1n an-mh\u00f3r \u00e9. Thug Dan Breen, Coime\u00e1da\u00ed Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed i gcomhair an chom\u00f3rtha c\u00e9ad bliain seo, l\u00e9argas ar chuid de na pr\u00edomhnithe sa bhaili\u00fach\u00e1n sin. Mh\u00ednigh s\u00e9 gur foinse th\u00e1bhachtach \u00ed de bharr raon an mh\u00e9id at\u00e1 inti, lena n-\u00e1ir\u00edtear \u00e1bhar \u00e1iti\u00fail.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba chuid de chomhr\u00e1 poibl\u00ed an cuir i l\u00e1thair seo, a re\u00e1cht\u00e1ladh mar chuid de chl\u00e1r Leabharlanna Cathrach Chorca\u00ed.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e1 cl\u00e1r Leabharlanna Cathrach Chorca\u00ed, 2022 d\u00edrithe go m\u00f3r ar leabhair.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a0Is sliocht \u00e9 \u2018It Seems History is to Blame\u2019 as <em>Ulysses<\/em> le James Joyce. T\u00e1 mar aidhm leis an gcl\u00e1r seo tuiscint a fh\u00e1il ar an m\u00e9id a tharla agus ar an \u00fadar ar tharla s\u00e9, agus b\u2019fh\u00e9idir go dtabharfa\u00ed deis d\u00fainn ceachtanna a fhoghlaim a bheidh \u00e1bhartha in aimsir an lae inniu.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e9antar an chuimhne at\u00e1 ag gn\u00e1thdhaoine ar imeachta\u00ed a scr\u00fad\u00fa le cl\u00e1r 2022. Pl\u00e9 a bh\u00ed san imeacht beo Cuimhneach\u00e1in Mn\u00e1100 speisialta seo a srutha\u00edodh beo agus a raibh an Dr Sin\u00e9ad McCoole, Coime\u00e1da\u00ed Mn\u00e1100, ina cathaoirleach air agus a raibh na pain\u00e9alaithe an Dr John Borgonovo (Scoil Staire Chol\u00e1iste na hOllscoile, Corcaigh.), Cal McCarthy (M\u00fasaem Theach Mh\u00edch\u00edl U\u00ed Coile\u00e1in, \u00fadar an leabhair <em>Cumann na mBan and the Irish Revolution<\/em>, The Collins Press, 2007), Dan Breen (M\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed), Anne Twomey (Cumann Staire Sheand\u00fain), agus an Comhairleoir Colette Finn (C\u00e1cas Ban Chomhairle Cathrach Chorca\u00ed) p\u00e1irteach ann.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Re\u00e1cht\u00e1ladh an t-imeacht i Leabharlann Chathair Chorca\u00ed, An Meal.<\/p>\n\n\n\n<p>Chuir <strong>David O\u2019Brien<\/strong>, Leabharlanna\u00ed Cathrach i Leabharlann Chathair Chorca\u00ed f\u00e1ilte roimh an imeacht Mn\u00e1100:<\/p>\n\n\n\n<p>Le linn ceili\u00faradh a bheith \u00e1 dh\u00e9anamh ar Thr\u00e9imhse na R\u00e9abhl\u00f3ide, 1920 \u2013 1923, t\u00e1 s\u00fail ag Comhairle Cathrach Chorca\u00ed tuilleadh a fh\u00e1il amach faoin tsocha\u00ed faoi l\u00e1thair tr\u00ed thuiscint a fh\u00e1il ar an gcaoi ar mh\u00fanlaigh na daoine agus na himeachta\u00ed san am at\u00e1 caite muid. T\u00e1 b\u00e9im \u00e1 leagan ar theacht aniar, ar mhisneach agus ar sh\u00e1riarrachta\u00ed shaor\u00e1naigh Chorca\u00ed fad a bh\u00ed siad ag tog\u00e1il a gcathair ar\u00eds i ndiaidh Loscadh Mh\u00ed na Nollag, 1921 agus iad ag iarraidh \u00c9ire a shamhlaigh na h\u00d3glaigh a thabhairt chun f\u00edre, t\u00edr an chomhionannais, na cothroime, ina mbeadh cearta ag mn\u00e1 agus teacht ar phoist. T\u00e1 machnamh d\u00e9anta ag Cathair Chorca\u00ed, agus t\u00e1 an t-am at\u00e1 caite tugtha chun cuimhne aici freisin, tr\u00ed bh\u00e9im a leagan ar thaith\u00ed na mban le linn na tr\u00e9imhse sin agus ar an m\u00e9id a rinne siad chun cur leis na himeachta\u00ed a thit amach, tr\u00ed \u00edomh\u00e1nna agus cuir s\u00edos ar ghn\u00e1thshaol na \u2018ngn\u00e1thdhaoine\u2019, mar a thugta\u00ed orthu, tr\u00ed thaispe\u00e1ntais agus cainteanna a re\u00e1cht\u00e1il, tr\u00ed scann\u00e1in a thaispe\u00e1int agus tr\u00ed \u00e1bhair foilsithe a chur amach. Cuireann lucht Leabharlanna Cathrach Chorca\u00ed f\u00e9ilire le ch\u00e9ile gach aon bhliain le linn na tr\u00e9imhse com\u00f3rtha seo ina mb\u00edonn \u00edomh\u00e1nna nach bhfeictear chomh minic sin chun an chathair agus muintir na cathrach a thabhairt chun cuimhne.<\/p>\n\n\n\n<p>Fad a bh\u00edmid ag d\u00e9anamh machnaimh agus ag coinne\u00e1il daoine i gcuimhne, cuimhn\u00edmid nach mb\u00edonn an stair chomh simpl\u00ed sin agus n\u00e1r cheart \u00ed a ligean i ndearmad. N\u00ed m\u00f3r sc\u00e9alta a insint \u00f3 gach aon taobh chun athmhuintearas agus sl\u00e1n\u00fa a \u00e9asc\u00fa. Agus sin ar intinn againn beidh comhdh\u00e1il n\u00e1isi\u00fanta dar teideal \u2018Cogadh Cathartha na h\u00c9ireann\u2019 ar si\u00fal idir an 15 agus an 18 Meitheamh agus beidh imeachta\u00ed imeallacha ar si\u00fal gach tr\u00e1thn\u00f3na ag Leabharlann na Cathrach. Is \u00e9 aidhm na comhdh\u00e1la rannph\u00e1irt\u00edochta\u00ed fi\u00fantacha a bheith ag daoine le tr\u00e9imhse dheacair agus thr\u00e1mach.<\/p>\n\n\n\n<p>Is f\u00e9idir liosta d\u2019imeachta\u00ed at\u00e1 thart a fh\u00e1il <a href=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/cork-pst-events-irish.pdf\">anseo<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Is iar-st\u00e1tseirbh\u00edseach \u00e9 <strong>Cal McCarthy<\/strong> at\u00e1 ag obair i l\u00e1thair na huaire i M\u00fasaem Theach Mh\u00edch\u00edl U\u00ed Coile\u00e1in i gCloich na Coillte. Scr\u00edobh s\u00e9 agus bh\u00ed s\u00e9 ina chomh\u00fadar ar ch\u00faig phr\u00edomhstaid\u00e9ar inar pl\u00e9adh stair na r\u00e9abhl\u00f3ide agus stair na bp\u00e9indl\u00edthe in \u00c9irinn agus stair mhuir\u00ed na h\u00c9ireann. Is \u00e9 a leabhar <em>Cumann na mBan and the Irish Revolution<\/em>, The Collins Press, 1997 an ch\u00e9ad leabhar a foils\u00edodh ar <em>Chumann na mBan<\/em> \u00f3 scr\u00edobh Lil Conlon Chorca\u00ed <strong><em>Cumann na mBan and the Women of Ireland 1913-25<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"636\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop-636x1024.jpeg\" alt class=\"wp-image-3879\" srcset=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop-636x1024.jpeg 636w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop-186x300.jpeg 186w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop-768x1236.jpeg 768w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop-954x1536.jpeg 954w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop-1272x2048.jpeg 1272w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/Calbook_crop.jpeg 1469w\" sizes=\"auto, (max-width: 636px) 100vw, 636px\"><figcaption><em>Cl\u00fadach Cumann na mBan and the Irish Revolution le Cal McCarthy. Le caoinchead Shin\u00e9ad McCoole<\/em>.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Is c\u00e9im\u00ed de chuid Chol\u00e1iste na hOllscoile, Corcaigh \u00ed <strong>Anne Twomey<\/strong>. T\u00e1 Baitsil\u00e9ir Eala\u00edon sa Bh\u00e9arla agus sa Stair, M\u00e1istir Eala\u00edon sa Stair agus Ard-Diopl\u00f3ma san Oideachas aici. T\u00e1 s\u00ed ag obair san Oideachas d\u2019Aosaigh \u00f3n mbliain 1998. Is \u00ed Anne an Comhordaitheoir Oideachais d\u2019Aosaigh i Me\u00e1nscoil na Toirbhearta Thuaidh i gCathair Chorca\u00ed agus m\u00faineann s\u00ed Stair, B\u00e9arla agus L\u00e9ann na Polait\u00edochta ar an gcl\u00e1r.<\/p>\n\n\n\n<p>Is ball de Ghr\u00fapa Staire Cheantar Sheand\u00fain i gCathair Chorca\u00ed freisin \u00ed, gr\u00fapa staire \u00e1iti\u00fail at\u00e1 an-ghn\u00edomhach. Bh\u00ed baint acu le taispe\u00e1ntais ar stair \u00e1iti\u00fail agus d\u2019fhoilsigh siad an leabhar <strong><em>Ordinary Women in Extraordinary Times, the story of 11 Cork women during the revolutionary years,<\/em><\/strong> i gcomhair chom\u00f3radh c\u00e9ad bliain na bliana 2019. T\u00e1 leathanach Facebook ag an ngr\u00fapa ar a mb\u00edonn post\u00e1lacha rialta ar \u00e1bhair a bhaineann le stair na h\u00e1ite agus le stair na t\u00edre. B\u00edonn Anne ina rannph\u00e1irt\u00ed rialta i Scoil Samhraidh Mother Jones, Corcaigh. Is seachtain oidhreachta \u00e1iti\u00fail \u00ed sin, agus F\u00e9ile don Fhoghlaim ar feadh an tSaoil. Labhra\u00edonn s\u00ed os comhair gr\u00fapa\u00ed staire \u00e1iti\u00fail ar fud chathair agus chontae Chorca\u00ed. Bh\u00ed s\u00ed ina rannph\u00e1irt\u00ed i roinnt cl\u00e1r faisn\u00e9ise chomh maith. Is ar an m\u00e9id a chuir mn\u00e1 Chorca\u00ed le stair a gcathrach is m\u00f3 a dh\u00edr\u00edonn Anne. Ba \u00e9 tionscadal Cothrom Tr\u00ed Ch\u00e9ad Bliain Sh\u00e9ip\u00e9al Sheand\u00fain an tionscadal is d\u00e9ana\u00ed ar a raibh Gr\u00fapa Staire \u00c1iti\u00fail Sheand\u00fain ag obair. Com\u00f3radh ar stair cheann de na foirgnimh is c\u00e1ili\u00fala sa chathair is ea \u00e9.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"670\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-670x1024.jpg\" alt class=\"wp-image-3881\" srcset=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-670x1024.jpg 670w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-196x300.jpg 196w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-768x1174.jpg 768w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-1005x1536.jpg 1005w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-1340x2048.jpg 1340w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.438-D21.15-Photo-2-Women-on-the-Street-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-scaled.jpg 1675w\" sizes=\"auto, (max-width: 670px) 100vw, 670px\"><figcaption><em>Na Deirfi\u00faracha Conlon ar an tSr\u00e1id, Cumann na mBan, Baili\u00fach\u00e1n Conlon 2007.38.438 . CD21.15. Le caoinchead Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>Na Deirfi\u00faracha Conlon agus an m\u00e9id a chuir siad le Cumann na mBan, Corcaigh, 1923-25.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">\u201c<strong><em>they gave of their best in the stormy years ahead and made heroic sacrifices in diverse ways\u2026<\/em><\/strong>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>D\u2019fhoilsigh Lil Conlon an leabhar <strong><em>Cumann na mBan and the Women of Ireland 1913-25,<\/em><\/strong> sa bhliain 1969 a raibh mar aidhm leis an ganntanas \u00e1bhair a bh\u00ed ann ina ndearnadh cur s\u00edos ar r\u00f3l mhn\u00e1 na h\u00c9ireann le linn na dtr\u00e9imhs\u00ed r\u00e9abhl\u00f3ideacha a chur ina cheart. Is \u00e9ard is m\u00f3 at\u00e1 sa leabhar n\u00e1 cnuasach den m\u00e9id a rinne craobhacha Chorca\u00ed Chumann na mBan. Is \u00f3 thaifid agus cuimhn\u00ed cinn na ndeirfi\u00faracha Conlon, \u00f3n m\u00e9id a thaifead siad le linn na mblianta dochreidte sin, a fuarthas an t-eolas. Is ionann \u00e9, mar sin f\u00e9in, agus cuntas finn\u00e9 s\u00fal na ndeirfi\u00faracha a bh\u00ed go huile agus go hioml\u00e1n tiomanta do shaoirse na h\u00c9ireann agus nach ndearna aon idirdheal\u00fa idir fir agus mn\u00e1. Comr\u00e1daithe a bh\u00ed iontu ar fad, a fuair gairm chun gn\u00edmh ar son na c\u00faise:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">\u201c<strong>mothers, wives, sisters, sweet hearts\u2026who were dragged into that cauldron of self-sacrifice where the cost<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>\u00a0was not assessed or defined by limitations\u2026to prove that sex was no deterrent in the National fight..\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ba \u00e9 r\u00e9amhr\u00e1 ionraic agus teasa\u00ed Lil sa leabhar a thug \u00e1bhar machnaimh d\u00fainn i nGr\u00fapa Staire \u00c1iti\u00fail Sheand\u00fain i gCorcaigh agus a spreag an gr\u00fapa an cheist shearbhasach agus shoinici\u00fail \u2018C\u00e9ard go d\u00edreach a rinne na mn\u00e1 ar aon n\u00f3s?\u2019\u00a0 a fhreagairt ar \u00e1r mbealach f\u00e9in. Ba bheag nach raibh a blas Chorca\u00ed le cloiste\u00e1il againn agus \u00ed ag r\u00e1 \u201c<em>really lads\u2026really.. do I have to spell it out for ye?\u201d<\/em>Ba l\u00e9ir gur ghoill an n\u00f3isean sin uirthi a daingn\u00edodh de bharr go bhf\u00e9adfa\u00ed a r\u00e1 go ndearnadh dearmad glan ar a deirfi\u00far May Conlon, Kate \u201cBirdie\u201d Conway, Sorcha Duggan agus a cuid deirfi\u00faracha Peg, Annie agus Br\u00edd agus go leor mn\u00e1 eile d\u00e1 leith\u00e9id; seachas comhartha aitheantais gearr a rinneadh do mh\u00f3rshi\u00fal a thug siad thar an GPO, n\u00edor luadh dada faoin obair mh\u00f3r a rinne na \u201cgn\u00e1thmhn\u00e1\u201d sin sa chath chun saoirse na t\u00edre a bhaint amach n\u00e1 n\u00edor taifeadadh i gceart an obair sin. Seo mar a chuir Lil s\u00edos ar na mn\u00e1:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">\u201c<strong>organised and unorganised who rendered such gallant and heroic assistance during the years 1913-25<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><strong>\u00a0and of whom little or no mention has<\/strong> <strong>ever been made\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nuair a l\u00e9igh m\u00e9 f\u00e9in \u00e9 sin is \u00e9 an l\u00edne \u201cno mention <em>has ever been made\u201d <\/em>a chuaigh i bhfeidhm orm.<em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Bh\u00ed an tasc a thug s\u00ed faoi chomh huath\u00fail sin mar go raibh s\u00ed ag iarraidh na mn\u00e1 sin a choinne\u00e1il i gcuimhne sula ligf\u00ed i ndearmad ar fad iad tar \u00e9is a mb\u00e1is. I bhfocail eile, bh\u00ed s\u00ed ag imp\u00ed ar dhaoine eile amhlaidh a dh\u00e9anamh agus stair n\u00edos cuimsith\u00ed a scr\u00edobh ar mhn\u00e1 ar fud na h\u00c9ireann a rinne a gcuid, mn\u00e1 ar n\u00f3s a deirf\u00e9ar, agus sin a dh\u00e9anamh sula mbeadh s\u00e9 r\u00f3dh\u00e9anach. Thuig s\u00ed go maith go raibh an t-am ag \u00e9ir\u00ed gearreireaballach do go leor de na mn\u00e1 sin faoi na 1960id\u00ed agus \u00f3 tharla gur imigh a deirfi\u00far f\u00e9in, May, ar shl\u00ed na f\u00edrinne sa bhliain 1946, cuireann s\u00e9 gn\u00e9 chumhach leis an obair a bh\u00ed ar si\u00fal aici. N\u00ed fh\u00e9adfadh Lil m\u00f3r\u00e1n eile a dh\u00e9anamh ach an leabhar a scr\u00edobh i gcuimhne May agus s\u00fail a bheith aici is d\u00f3igh go gcoinneofa\u00ed \u00ed agus na daoine eile a rinne an oiread le linn na mblianta sin agus a rinne \u00edobairt\u00ed cr\u00f3ga ar go leor beala\u00ed i gcuimhne. Spreag s\u00e9 muid tabhairt faoin taispeantas seo sa bhliain 2016, ag leagan b\u00e9im ar an m\u00e9id a rinne 11 bean as Corcaigh sa troid ar son shaoirse na h\u00c9ireann in\u00e1r gcathair, rinneadh sin tr\u00ed sc\u00e9alchl\u00e1ir a \u00fas\u00e1id.<\/p>\n\n\n\n<p>Chuir muid sc\u00e9al na mban sin i leabhar sa bhliain 2019 dar teideal <strong><em>Ordinary Women in Extraordinary Times<\/em><\/strong>. Bhain an sc\u00e9ala a fuair muid \u00f3 shliocht an aon bhean d\u00e9ag an gus asainn, sc\u00e9alta nach raibh ar eolas ach ag corr dhuine. Bh\u00ed s\u00fail againn go bhfuil gu\u00ed Lil, nach ligf\u00ed na mn\u00e1 sin i ndearmad, faighte aici. N\u00ed raibh na Deirfi\u00faracha Conlon i measc an aon bhean d\u00e9ag \u00f3 tharla go raibh daoine eile ag d\u00edri\u00fa orthu. Is f\u00fainne at\u00e1 s\u00e9 anois i nGr\u00fapa Staire Sheand\u00fain, \u00e1fach, achoimre ghearr a thabhairt ar gn\u00edomha\u00edochta\u00ed May agus Lil le linn na mblianta achrannacha sa troid ar son na saoirse.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba as Sr\u00e1id na Blarnan i gceartl\u00e1r thuaisceart Chathair Corca\u00ed Lil (Elizabeth) agus May (Mary) Conlon. Bhog siad go dt\u00ed teach i dTobar R\u00ed an Domhnaigh tr\u00e1th n\u00edos d\u00e9ana\u00ed ach n\u00ed raibh siad i bhfad riamh \u00f3n gceantar sin sa chathair \u00f3na bhfuair an chraobh de Chumann na mBan a bhunaigh siad in Ean\u00e1ir 1918 a hainm, Craobh Sheand\u00fain. Seachtar clainne a bh\u00ed ag a dtuismitheoir\u00ed, Elizabeth agus Michael Conlon, tri\u00far buachaill\u00ed agus ceathrar cail\u00edn\u00ed. Bh\u00ed post seasta ag a n-athair Michael ina <em>\u201ctail-pipe man\u201d<\/em> sa tionscal driogtha \u00e1iti\u00fail. \u00d3 tharla ioncaim l\u00e1idir a bheith ag an teaghlach d\u2019fh\u00e1g go raibh c\u00fains\u00ed eacnama\u00edochta, chomh maith leis an gcreideamh l\u00e1idir a bh\u00ed acu san oideachais, go bhf\u00e9adfa\u00ed oideachas d\u2019ardchaighde\u00e1n a chur ar a gclann mhac agus ar a gclann in\u00edne.\u00a0 Bh\u00ed siad ar fad b\u00e1ite i saol s\u00f3isialta, cult\u00fair, sp\u00f3irt agus polaiti\u00fail Chathair Chorca\u00ed. Bh\u00ed May agus Lil an-ghar \u00f3 thaobh aoise de, rugadh May ar an 26 Aibre\u00e1n 1892 agus rugadh Lil ar an 29 M\u00e1rta 1894 agus d\u00e1 bhr\u00ed sin bh\u00ed d\u00e1imh l\u00e1idir fadsaoil ar leith eatarthu. Bh\u00ed an bheirt d\u00edobh an-tugtha don CLG, c\u00farsa\u00ed dr\u00e1ma\u00edochta, Conradh na Gaeilge, \u00c9ire Ghaelach, agus cuir siad leis na r\u00e9ims\u00ed sin ar bhealach ar bith a d\u2019fh\u00e9ad siad. Tharraing bun\u00fa Chumann na mBan sa bhliain 1914 aird Lil agus May \u00f3n gc\u00e9ad l\u00e1 \u00f3 tharla gur eagra\u00edocht \u00ed a rinne beart, \u00e1it ina bhf\u00e9adfadh siad p\u00e1irt gn\u00edomhach a ghlacadh seachas a bheith ar an taobhl\u00edne, mar a d\u00fairt an t\u00e9 a d\u00fairt \u00e9.<\/p>\n\n\n\n<p>Re\u00e1cht\u00e1ladh cruinni\u00fa ar an 8 Meitheamh 1914 i Halla na Cathrach chun an talamh a bhrath roimh r\u00e9 maidir le craobh de Chumann na mBan a bhun\u00fa i gCorcaigh. I measc na ndaoine a d\u2019freastail ar an gcruinni\u00fa bh\u00ed Agnes Farrelly agus Bulmer Hobson. Ba \u00ed Mary MacSwiney a bh\u00ed i gceannas ar an gcruinni\u00fa a sheol Cruinni\u00fa na mBan i gCorcaigh. Buna\u00edodh craobh amh\u00e1in ar tugadh craobh \u201cChorca\u00ed\u201d uirthi. I measc na mban a bh\u00ed p\u00e1irteach \u00f3n gc\u00e9ad l\u00e1 bh\u00ed an t-amhr\u00e1na\u00ed ceoldr\u00e1ma\u00edochta a bh\u00ed \u00e9irithe as, Kate \u201cBirdie\u201d Conway, Magdalen (Mid) Hegarty, bean ch\u00e9ile She\u00e1in Hegarty a bheadh ina cheannasa\u00ed ar an IRA i gCorcaigh n\u00edos d\u00e9ana\u00ed, roinnt deirfi\u00faracha, na deirfi\u00faracha Murphy as Sr\u00e1id Washington, na Duggans as an Linn Dubh agus May Conlon ghr\u00edobhach as Sr\u00e1id na Blarnan agus a deirfi\u00far n\u00edos \u00f3ige, Lil. N\u00ed raibh m\u00f3r\u00e1n sa chraobh ag an t\u00fas ach bh\u00ed na mn\u00e1 seo, i measc daoine eile, tiomanta don ghluaiseacht a mh\u00e9ad\u00fa ar fud chathair agus chontae Chorca\u00ed.\u00a0 Thosaigh toradh ag teacht ar a gcuid oibre \u00f3n mbliain 1918, nuair a buna\u00edodh craobhacha ar an mBlarna, ar an bPas\u00e1iste, i nD\u00faglas, i mBaile an Easpaig, i bPoll an Duibh, ar an gC\u00f3bh, sa Linn Dubh, i mBaile Rois\u00edn agus craobh Mary MacSwiney f\u00e9in, Poblacht na h\u00c9ireann, gan ach c\u00fapla ceann a lua.<\/p>\n\n\n\n<p>Buna\u00edodh Craobh Sheand\u00fain de Chumann na mBan in Ean\u00e1ir 1918. Bh\u00ed r\u00f3l riachtanach ag May, n\u00f3 Bealtaine mar a tugadh uirthi, an Chraobh a bhun\u00fa, \u00ed a choinne\u00e1il ag imeacht, daoine eile a earc\u00fa agus a chinnti\u00fa go mbeadh an chraobh an-ghn\u00edomhach i gceantar Sheand\u00fain, Shr\u00e1id na Blarnan agus Thobar R\u00ed an Domhnaigh. Dar le Lil \u00ed f\u00e9in bh\u00ed craobh Sheand\u00fain ar cheann de na craobhacha ba ghn\u00edomha\u00ed agus ba dh\u00edocasa\u00ed sa t\u00edr. Riarth\u00f3ir iontach a bh\u00ed in May agus ba \u00ed r\u00fana\u00ed oinigh na craoibhe. N\u00ed raibh aon phost ag Lil sa chraobh mar gur cheap s\u00ed f\u00e9in agus May nach mbeadh s\u00e9 go maith an iomarca post a bheith in aon theaghlach amh\u00e1in. Ina \u00e1it sin, bh\u00ed Lil ar an gcoiste, ach i nd\u00e1ir\u00edre bh\u00ed s\u00ed ina c\u00faltaca d\u00e1 deirfi\u00far agus ghlac s\u00ed c\u00faram ar a cuid dualgas de r\u00e9ir mar ba gh\u00e1. Bh\u00ed Lil l\u00e1rnach i ranganna Gaeilge a bhun\u00fa agus a mh\u00faineadh sa chraobh.\u00a0 \u00d3 tharla gurbh \u00ed Lil r\u00fanchara a deirf\u00e9ar bh\u00ed teacht aici ar mhiontuairisc\u00ed ar fad Chraobh Sheand\u00fain agus \u00f3n mbliain 1920 ar aghaidh, bh\u00ed teacht aici ar mhiontuairisc\u00ed Chomhairle Cheantair Chorca\u00ed chomh maith le comhfhreagrais agus meamraim uile na craoibhe. Nuair a tharla scoilt i gCumann na mBan, Corcaigh mar gheall ar v\u00f3ta an Chonartha, dhi\u00faltaigh May, agus fios maith ag Lil faoi, ceann ar bith de na taifid a thabhairt ar l\u00e1mh agus chuir s\u00ed i dtaisce iad in \u00e1it folaigh shl\u00e1n. Bh\u00ed a fhios ag Lil go maith c\u00e1r cuireadh i dtaisce na taifid sin, taifid arbh iad cro\u00ed a cuid taighde d\u00e1 leabhar. Thar aon bhean eile sa ghr\u00fapa, bh\u00ed na deirfi\u00faracha an-mh\u00f3r le Kate \u201cBirdie\u201d Conway agus d\u2019iarr siad uirthi a bheith ina hUachtar\u00e1n ar Chraobh Sheand\u00fain, agus thug s\u00ed faoi ghn\u00edomha\u00edochta\u00ed chun airgead a bhaili\u00fa go fonnmhar sa phost sin agus d\u2019\u00fas\u00e1id s\u00ed an lucht aitheantais a bh\u00ed aici i ndomhan an cheoil chun feasacht a ard\u00fa ar an troid ar son na saoirse. Bh\u00ed an r\u00f3l sin aici freisin i bhfeidhmeannas Chorca\u00ed 1922 i bhfabhar an Chonartha, le taobh May. Scr\u00edobh May p\u00edosa molta \u00f3 chro\u00ed i dtuairisc bh\u00e1is Kate sa <strong><em>Cork Examiner<\/em><\/strong> sa bhliain 1936.<\/p>\n\n\n\n<p>Bh\u00ed craobh Sheand\u00fain ag feidhmi\u00fa i gceantar ina raibh teannas g\u00e9araithe le linn Chogadh na Saoirse agus le linn an Chogaidh Chathartha tr\u00e1th n\u00edos d\u00e9ana\u00ed.\u00a0 Bh\u00ed aonaid Dheonacha \u00c1iti\u00fala an-ghn\u00edomhach i nd\u00faich\u00ed Thobar R\u00ed an Domhnaigh, Shr\u00e1id na Blarnan, Phaidhc na gCiarra\u00edoch. Mar thoradh air sin, bh\u00ed orthu aghaidh a thabhairt ar go leor ionsaithe, gabh\u00e1lacha, beart d\u00edoltais, st\u00f3r\u00e1la armas chomh maith le hionsaithe \u00f3 Chonst\u00e1blacht R\u00edoga na h\u00c9ireann agus na D\u00fachr\u00f3naigh. Bh\u00ed pr\u00edos\u00fan na mban i dTobar R\u00ed an Domhnaigh agus th\u00e1inig m\u00e9ad\u00fa ar l\u00edon na gcail\u00edn\u00ed agus na mban a gabhadh \u00f3n mbliain 1920 ar aghaidh. Bh\u00ed dl\u00fathbhaint ag na deirfi\u00faracha Conlon agus ag craobh Sheand\u00fain le sol\u00e1thairt\u00ed a chur ar f\u00e1il do na pr\u00edos\u00fanaigh mn\u00e1, cuairt a thabhairt orthu agus s\u00f3las a thabhairt d\u00f3ibh. Go deimhin, gabhadh May Conlon \u00ed f\u00e9in as paimfl\u00e9id a scaipeadh agus gearradh t\u00e9arma gearr i bPr\u00edos\u00fan Thobar R\u00ed an Domhnaigh uirthi. Thuig s\u00ed go maith go dtarl\u00f3dh sin agus bh\u00ed s\u00fail aici leas a bhaint as an ngabhadh agus as an bpr\u00edos\u00fanacht mar bholscaireacht chun aird a tharraingt ar choinn\u00edollacha sa phr\u00edos\u00fan.<\/p>\n\n\n\n<p>Coinnigh na deirfi\u00faracha Conlon dl\u00fathnasc leis na teaghlaigh a bh\u00ed ina gc\u00f3na\u00ed sna d\u00faich\u00ed m\u00f3rthimpeall agus d\u2019earcaigh siad mn\u00e1 \u00f3 na teaghlaigh sin agus thacaigh leo in am an gh\u00e1tair. Bh\u00ed an-bhaint ag Cumann Sheand\u00fain leis an m\u00e9id a thit amach i ndiaidh shlad Bhaile U\u00ed Chan\u00e1in, i ndiaidh bh\u00e1s an \u00d3glaigh Denis Spriggs agus an Athar O\u2019Callaghan, cara Liam de R\u00f3iste, agus chuidigh le corp Mh\u00edch\u00edl U\u00ed Choile\u00e1in a thabhairt chomh fada le hospid\u00e9al Thobar R\u00ed an Domhnaigh, le linn an Chogaidh Chathartha. Mh\u00fanlaigh an d\u00edocas a bh\u00ed ag an gCumann sa troid ar son na saoirse an cinneadh a rinne siad glacadh leis an gConradh agus obair a dh\u00e9anamh chun go nglacfa\u00ed leis n\u00edos forleithne i gCorcaigh. Bh\u00ed a nd\u00f3thain den fhor\u00e9igean acu agus bh\u00ed siad tr\u00edna ch\u00e9ile faoi mhar\u00fa an Choile\u00e1naigh ar \u00e9irigh siad m\u00f3r leis le linn Chogadh na Saoirse agus sna ch\u00e9ad mh\u00edonna den Chogadh Cathartha.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00e9 r\u00e9ir mar a tugadh Cogadh na Saoirse chun cinn, tugadh na r\u00f3il a bh\u00ed ag na deirfi\u00faracha Conlon chun cinn chomh maith. Fuair May ard\u00fa c\u00e9ime go r\u00f3l r\u00fana\u00ed oinigh Chomhairle Cheantair Chorca\u00ed de Chumann na mBan sa bhliain 1919 de bharr chomh cumasach agus a bh\u00ed s\u00ed le c\u00farsa\u00ed riarach\u00e1in. Bh\u00ed s\u00ed sa phost sin go dt\u00ed 1922, tr\u00e9imhse a chur craobhacha Chorca\u00ed lena dtiomantas agus lena dtaca\u00edocht do na h\u00d3glaigh sa chathair agus sa chontae, ag cur c\u00faram leighis riachtanach ar f\u00e1il, ag seachadadh arm, ag scaipeadh paimfl\u00e9ad, ag baili\u00fa airgid, ag cur airgead ar f\u00e1il do chleithi\u00fanaithe na bpr\u00edos\u00fanach, ag sol\u00e1thar bia etc. Ba thoscaire Chorca\u00ed ar fheidhmeannas n\u00e1isi\u00fanta Chumann na mBan \u00ed freisin.<\/p>\n\n\n\n<p>Bhunaigh May, le taca\u00edocht \u00f3 Lil agus Birdie Conway agus daoine eile, Feidhmeannas Chorca\u00ed Chumann na mBan nuair a tharla an easaontas faoin gConradh. Bh\u00ed May ina r\u00fana\u00ed oinigh ar an bhfeidhmeannas agus bh\u00ed ina ball de Cheanncheathr\u00fa Ghinear\u00e1lta Chumann na mBan. Bh\u00ed na deirfi\u00faracha Conlon l\u00e1rnach i dtaobh br\u00fa a chur taca\u00edocht a thabhairt don Chonradh i measc chraobhacha Chorca\u00ed. D\u2019oibrigh siad chun go gcaithf\u00ed v\u00f3ta a l\u00e9ireodh go cinnte gur thacaigh Cumann na mBan, Corcaigh leis an gConradh. Gan amhras d\u2019fh\u00e1g s\u00e9 sin go raibh aighneas idir iad agus Mary MacSwiney chomh maith le daoine eile a bh\u00ed glan in aghaidh an chonartha, mar an gc\u00e9anna le craobhacha eile ar fud na t\u00edre. I m\u00ed Feabhra 1922 v\u00f3t\u00e1il Cumann na mBan i bhf\u00e1bhar an Chonradh, 16 i bhf\u00e1bhar agus 7 ina aghaidh. Bh\u00ed na deirfi\u00faracha Conlon ar th\u00fas cadhna\u00edochta sa v\u00f3ta sin a thacaigh le hiarrachta\u00ed an Rialtais Shealadaigh \u00e9 f\u00e9in a bhun\u00fa ina rialtas dlisteanach ar an Saorst\u00e1t nua. Bh\u00ed an scoilt agus troid nimhneach chun smacht a ghlacadh ar Chumann na mBan a d\u2019eascair as sin i gCorcaigh le feice\u00e1il ar fud na t\u00edre, ag bord na cistine in go leor tithe \u00f3 tharla gur pl\u00e9adh t\u00e9arma\u00ed an Chonartha go l\u00e1idir i ngach cearn den t\u00edr. Mha\u00edgh dream amh\u00e1in d\u00edobh sa Cork Examiner gurbh iadsan ceannair\u00ed Chumann na mBan agus thiocfadh an dream eile ar ais ag ma\u00edodh a mhalairt sa ph\u00e1ip\u00e9ar. Sna coimhlint\u00ed sin ch\u00e1in an d\u00e1 thaobh a ch\u00e9ile, na mn\u00e1 a bh\u00ed i gcoinne an Chonartha agus iadsan a bh\u00ed i bhf\u00e1bhar an Chonartha, agus d\u2019impigh ar phobal Chorca\u00ed gan cead cainte a thabhairt don taobh eile labhairt ar son Chumann na mBan. In Aibre\u00e1n 1922, d\u2019eisigh May, faoina c\u00f3dainm Bealtaine N\u00ed Choindealbh\u00e1in agus le taca\u00edocht \u00f3 Shiobh\u00e1n N\u00ed h\u00c9igeartaigh, c\u00e1ip\u00e9is a dtabharfa\u00ed \u2018For\u00f3gra Chorca\u00ed\u2019 air. Spreagadh chun gn\u00edmh a bh\u00ed ann do mhn\u00e1 i gCorcaigh a thacaigh leis an gConradh an f\u00f3d a sheasamh agus a nd\u00edlseacht a fh\u00f3gairt don Rialtas Sealadach, a gceart a choinne\u00e1il gn\u00edomh\u00fa mar Chumann na mBan agus gan ligean do na baill i gCumann na mBan a bh\u00ed i gcoinne an Chonartha fait\u00edos a chur orthu gan sin a dh\u00e9anamh. Bh\u00ed siad me\u00e1ite labhairt ar son Chumann na mBan i gCorcaigh, agus gan glacadh leis an teideal Cumann na Saoirse, mar a bh\u00ed d\u00e9anta ag craobhacha de Chumann na mBan a bh\u00ed i bhf\u00e1bhar an Chonartha i gcontaetha eile.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-9d6595d7 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"787\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-787x1024.jpg\" alt class=\"wp-image-3884\" srcset=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-787x1024.jpg 787w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-231x300.jpg 231w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-768x999.jpg 768w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-1181x1536.jpg 1181w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-1574x2048.jpg 1574w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/49-0701-scaled.jpg 1968w\" sizes=\"auto, (max-width: 787px) 100vw, 787px\"><figcaption><em>Litreacha Comhfhreagrais, May Conlon a caitheadh amach as an Eagra\u00edocht in 1922, Cumann na mBan, Baili\u00fach\u00e1n Conlon 2007.38.257 D21.13 . Le caoinchead Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-796x1024.jpg\" alt class=\"wp-image-3887\" width=\"407\" height=\"523\" srcset=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-796x1024.jpg 796w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-233x300.jpg 233w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-768x988.jpg 768w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-1194x1536.jpg 1194w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-1592x2048.jpg 1592w, https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/09\/2007.38.259A-D21.13-Letters-Correspondance-Treaty-Split-1922-Cumann-Na-Mban-Conlon-Collection-scaled.jpg 1990w\" sizes=\"auto, (max-width: 407px) 100vw, 407px\"><figcaption><em>Litreacha Comhfhreagrais, Easaont\u00fa faoin gConradh, Cumann na mBan, Baili\u00fach\u00e1n Conlon 2007.38.259A D21.13. Le caoinchead Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Lean na deirfi\u00faracha Conlon den taca\u00edocht dhiongbh\u00e1ilte sin a thabhairt don Chonradh agus d\u2019Arm N\u00e1isi\u00fanta an Rialtais Shealadaigh go dt\u00ed 1925. D\u2019\u00e1itigh Lil Conlon go raibh an Rialtas agus an tArm seanbhunaithe faoin mbliain sin, agus rinneadh an cinneadh seo a leanas ag cruinni\u00fa de chuid fheidhmeannas Chumann na mBan, Corcaigh:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">\u201c\u2026 <strong>discontinue the Organisation as it was the considered opinion we had conscientiously performed our duty to the Government and the Nation.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u00edor thug na deirfi\u00faracha Conlon c\u00fal don chathair ar ar fhreastal siad le linn na dtr\u00e9imhs\u00ed achrannacha. Lean siad de bhaint a bheith acu le saol an chult\u00fair sa chathair agus bh\u00ed siad i measc lucht lean\u00fana fhoirne CLG Chorca\u00ed. Mar a tharla\u00edonn s\u00e9, chuidigh a ndeirfi\u00far Kate le t\u00fas a chur leis an gcam\u00f3ga\u00edocht i gCorcaigh. Bh\u00ed Lil ag obair ina st\u00e1tseirbh\u00edseach i mBaile \u00c1tha Cliath ar feadh blianta agus ina dhiaidh sin d\u2019oibrigh s\u00ed i gc\u00farsa\u00ed riarach\u00e1in i gCol\u00e1iste na hOllscoile, Corcaigh, \u00e1it a raibh beirt d\u00e1 gcuid dearth\u00e1ireacha, Michael agus Se\u00e1n, ar fhoras rialaithe an Chol\u00e1iste. C\u00e9 go raibh blianta caite ag May ag obair sa saol tr\u00e1cht\u00e1la sa chathair, d\u2019\u00e9irigh s\u00ed as agus chuaigh s\u00ed abhaile go dt\u00ed teach a muintire, Radharc na Laoi, Tobar R\u00ed an Domhnaigh, \u00f3 tharla nach raibh an tsl\u00e1inte go maith aici. D\u2019aineoinn sin, bh\u00ed baint aici le hobair misin\u00e9ara Bhr\u00e1ithre an Spioraid Naomh a chur chun cinn. Ghlac Lil, a bh\u00ed chomh d\u00edlis d\u00e1 deirfi\u00far agus a bh\u00ed riamh, le r\u00f3l an r\u00fana\u00ed oinigh ar Chraobh Chorca\u00ed Bhr\u00e1ithre an Spioraid Naomh. N\u00edor ph\u00f3s ceachtar de na mn\u00e1 riamh, agus lean siad orthu ag cur f\u00fathu i dteach a muintire. Lu\u00ed drochshl\u00e1inte go trom ar May agus d\u2019imigh s\u00ed ar shl\u00ed na f\u00edrinne ar an 2 Me\u00e1n F\u00f3mhair 1946.\u00a0 Ina f\u00f3gra b\u00e1is moladh an bealach dochlo\u00edte a bh\u00ed l\u00e9i, a misneach agus a d\u00edograis. Bh\u00e1saigh Lil ar an 29 Deireadh F\u00f3mhair, 1983 agus ina tuairisc bh\u00e1is luadh an bhaint l\u00e1idir a bh\u00ed aici leis an athbheochan n\u00e1isi\u00fanta i bhfad roimh 1916. T\u00e1 siad beirt curtha in uaigh a muintire i seanreilig Mhainistir Chill Chr\u00e9, Contae Chorca\u00ed.<\/p>\n\n\n\n<p>Mar fhocal scoir t\u00e9im ar ais chuig leabhar Lil Conlon agus a r\u00fan obair mhn\u00e1 Chumann na mBan a thaifead. Chuig na focail a scr\u00edobh s\u00ed ag moladh na mban sin, focail at\u00e1 f\u00edor freisin faoi May agus Lil Conlon iad f\u00e9in, bunaitheoir\u00ed Chraobh Sheand\u00fain Chumann na mBan i gCorcaigh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">\u201c<strong><em>heroines of history, unsung, unrecorded but none-the-less fulfilling a glorious destiny\u201d<\/em><\/strong> .<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Is \u00f3 <strong>Lil Conlon,<\/strong> <strong><em>Cumann na mBan and the Women of the Ireland<\/em>, 1969 Kilkenny People Ltd<\/strong> a t\u00f3gadh na sliochtanna go l\u00e9ir<strong>.<\/strong><strong><\/strong><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Anne Twomey MA HDE<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Gr\u00fapa Staire Cheantar Sheand\u00fain, Corcaigh<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u00edomhphost<\/strong>: <a href=\"mailto:info@shandonareahistorygroupcork.com\">info@shandonareahistorygroupcork.com<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Leathanach Facebook<\/strong>:\u00a0 https:\/\/m.facebook.com\/ShandonHistory\/<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rinneadh ceili\u00faradh ar ch\u00e9ad bliain \u00f3 eis\u00edodh \u2018For\u00f3gra Chorca\u00ed\u2019 sa Cork Examiner ar an 6 Aibre\u00e1n 2022.\u00a0 T\u00e1 an ghearrth\u00f3g nuacht\u00e1in seo ar cheann de na nithe i mBaili\u00fach\u00e1n Conlon i M\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed, ar baili\u00fach\u00e1n an-mh\u00f3r \u00e9. Thug Dan Breen, Coime\u00e1da\u00ed Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed i gcomhair an chom\u00f3rtha c\u00e9ad bliain seo, l\u00e9argas ar chuid &hellip; <a href=\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3413,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","categories":[31],"class_list":["post-3874","centenary-moments","type-centenary-moments","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-film-ga"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>For\u00f3gra Chorca\u00ed - Mn\u00e1 100<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"ga_IE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"For\u00f3gra Chorca\u00ed - Mn\u00e1 100\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Rinneadh ceili\u00faradh ar ch\u00e9ad bliain \u00f3 eis\u00edodh \u2018For\u00f3gra Chorca\u00ed\u2019 sa Cork Examiner ar an 6 Aibre\u00e1n 2022.\u00a0 T\u00e1 an ghearrth\u00f3g nuacht\u00e1in seo ar cheann de na nithe i mBaili\u00fach\u00e1n Conlon i M\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed, ar baili\u00fach\u00e1n an-mh\u00f3r \u00e9. Thug Dan Breen, Coime\u00e1da\u00ed Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed i gcomhair an chom\u00f3rtha c\u00e9ad bliain seo, l\u00e9argas ar chuid &hellip; Continued\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Mn\u00e1 100\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/DepartmentofCultureIRL\/\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-08-21T12:28:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1473\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2442\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@DeptCulturelRL\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"18 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/\",\"url\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/\",\"name\":\"For\u00f3gra Chorca\u00ed - Mn\u00e1 100\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg\",\"datePublished\":\"2022-04-08T12:14:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-08-21T12:28:38+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"ga-IE\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ga-IE\",\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg\",\"width\":1473,\"height\":2442},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Centenary Moments\",\"item\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/centenary-moments\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"For\u00f3gra Chorca\u00ed\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/\",\"name\":\"Mn\u00e1 100\",\"description\":\"Highlighting the role of women during this Decade of Centenaries.\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.mna100.ie\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"ga-IE\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"For\u00f3gra Chorca\u00ed - Mn\u00e1 100","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/","og_locale":"ga_IE","og_type":"article","og_title":"For\u00f3gra Chorca\u00ed - Mn\u00e1 100","og_description":"Rinneadh ceili\u00faradh ar ch\u00e9ad bliain \u00f3 eis\u00edodh \u2018For\u00f3gra Chorca\u00ed\u2019 sa Cork Examiner ar an 6 Aibre\u00e1n 2022.\u00a0 T\u00e1 an ghearrth\u00f3g nuacht\u00e1in seo ar cheann de na nithe i mBaili\u00fach\u00e1n Conlon i M\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed, ar baili\u00fach\u00e1n an-mh\u00f3r \u00e9. Thug Dan Breen, Coime\u00e1da\u00ed Mh\u00fasaem Poibl\u00ed Chorca\u00ed i gcomhair an chom\u00f3rtha c\u00e9ad bliain seo, l\u00e9argas ar chuid &hellip; Continued","og_url":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/","og_site_name":"Mn\u00e1 100","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/DepartmentofCultureIRL\/","article_modified_time":"2024-08-21T12:28:38+00:00","og_image":[{"width":1473,"height":2442,"url":"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@DeptCulturelRL","twitter_misc":{"Est. reading time":"18 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/","url":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/","name":"For\u00f3gra Chorca\u00ed - Mn\u00e1 100","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg","datePublished":"2022-04-08T12:14:00+00:00","dateModified":"2024-08-21T12:28:38+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#breadcrumb"},"inLanguage":"ga-IE","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ga-IE","@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.mna100.ie\/app\/uploads\/2022\/06\/07-06.04.22-2007.38.156-D21.10-Newspaper-Clipping-Cumann-Na-mBan-Conlon-Collection-002-crop.jpg","width":1473,"height":2442},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/centenary-moments\/forogra-chorcai\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Centenary Moments","item":"https:\/\/www.mna100.ie\/centenary-moments\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"For\u00f3gra Chorca\u00ed"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.mna100.ie\/#website","url":"https:\/\/www.mna100.ie\/","name":"Mn\u00e1 100","description":"Highlighting the role of women during this Decade of Centenaries.","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.mna100.ie\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"ga-IE"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/centenary-moments\/3874","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/centenary-moments"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/centenary-moments"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3874"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/centenary-moments\/3874\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3890,"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/centenary-moments\/3874\/revisions\/3890"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3413"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3874"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.mna100.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3874"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}